تحصيل، تهذيب و ورزش
«من به جوان ها می گویم: تحصیل، تهذیب، ورزش. تحصیل کنید؛ یعنی نیروی خرد، فکر، مغز و علم در شما تقویت شود... از لحاظ علمی خودتان را تقویت کنید،
پیش ببرید... در کنار تحصیل، تهذیب باشد. دل های شما جوان ها نورانی است؛ فطرت الهی در شماها زنده و درخشان است. امروز شما خودتان را به کارهای نیک، خلق نیک، رفتار نیک اگر وادار کنید و عادت بدهید، هویت انسانی شما همین جور شکل می گیرد و تا آخر عمر این دستاورد با شما خواهد ماند. به خصوص در این مقطع سنی شماها که یک مقطع زرین است؛ یک مقطع طلایی است... تحصیل، تهذیب نفس و ورزش سه عامل اصلی پیشرفت جوانان است».
اگر ذهن خالی مانند شکم خالی سر وصدا میکرد انسان ها همیشه بدنبال دانش بودند.
ضرورت درس خواندن برای خدمت کردن!
درس خواندن برای خدمت کردن لازم است درس باید خواند,بی مایه فطیر است وفایده ای ندارد.کسی که خیال کند حالا درس نخوانیم ام خدمت کنیم,برای دین نتیجه ای ندارد.بدون درس خواندن نمیشود این خدمت را انجام داد.
درس خواندن واجب است!
کسب علم فقط یک امتیاز نیست که کسی بخواهد به جایی برسد وشغل پردرآمدی داشته باشد,مساله این است که کسانی که میتوانند درس بخوانند واجب است که درس بخوانند وتخصص ها راپیدا کنند.
این دوره ی جوانی برای مطالعه و یاد گرفتن,دوره خیلی خوبی است واقعا یک دوره ی طلایی است وبا هیچ دوران دیگری قابل مقایسه نیست.(مقام معظم رهبری)
وقت را غنیمت دان هرقدر که بتوانی
مجاهدت مستمر علمی!
درس خواندن,درس دادن,تحقیق کردن,ابتکار ونوآوری,یافتن راه های میانبرو شکافتن بن بست ها,مجاهدت مستمر علمی است ودر مجاهدت علمی نیزهمه ی مردم باید خود را در سازندگی کشور سهیم وشریک بدانند وگام های خود را استوارتر از همیشه به جلو بردارند.
: حضرت امام خمینی(ره): «تا فرصت از دست نرفته بیدار شوید،در مرحله اوّل در مقام تهذیب و تزكیه نفس و اصلاح خود بر آئید.»[10] «اگر شما درس بخوانید ممكن است عالم شوید ولی باید بدانید كه میان مهذّب و عالم خیلی فاصله است. هر چه این مفاهیم در قلب سیاه و غیر مهذّب انباشته گردد حجاب زیادتر می شود، در نفسی كه مهذّب نشده علم حجاب ظلمانی است ، علم نور است ولی در دل سیاه دامنه ظلمت و سیاهی را گستردهتر می سازد.»[11]
«... حوزههای علمیه بیدار باشند، تقوا را ،تقوا را، تقوا را، نصب العین خود قرار بدهید ـ فضلا و طلاب علوم دینیه ، تقوی، تقوی، تنزیه نفس و مجاهده با نفس می تواند بر یك امّت حكومت كند.»[12]
آیه الله نجفی قوچانی (ره): «... و با لجمله، طلبه باید اوّلاً در تغیل باطن خود جدیّت نماید و چنانچه در اوّل طفولیّت است و باطن او هنوز چركین و نجس نشده، مواظب باشد كه نجس نشود... .»[13]
آیه الله سید احمد كربلائی(ره): در دستور العملی به یكی از شاگردان خویش می نویسد:«مواظبت كامل بر اداء واجبات و ترك محرمات داشته باش و اولاً: در ابتدای صبح در این اندیشه كن. ثانیاً: كمال مراقبت را در طول روز داشته باش. ثالثاً: هنگام اراده خوابیدن محاسبه نفس كن. رابعاً: در صورتی كه نفس مخالفتی نموده آنرا جبران نما و نفس را با انجام ضّد میل آن مجازات و سیاست نما»[14].
آیه الله العظمی بهاءالدینی (ره): «با تهذیب نفس علم به بار می نشیند و ثمر می دهد. قدرت، مفید می شود و خدمت، ارزش می یابد. ارج و بهای افراد به خود سازی، تهذیب نفس و توجه به خداست. هرچه تهذیب افزایش یابد، مشكلات و نابسامانی ها آسان و قابل تحمّل می شوند و در پی آن تائید الهی مسائل را حل میكند و اگر خدای نكرده این وظیفه اصلی فراموش شد، تمامی زحمات هدر می رود.»[15]
«علم بدون تهذیب نفس، زهر است و كشنده جان و آبرو و شخصیت افراد.»[16]
«معارف دین و دعاها تنها با تزكیه درك می شود»[17]
خود سازی و تهذیب نفس در سیره عملی بزرگان: حضرت امام خمینی (ره): آیه الله مظاهری در مورد حضرت امام فرمودند: «درس ایشان فقط تعلیم و تعلّم نبود بلكه مقیّد بودند در ضمن تعلیم، تهذیب هم باشد و به عبارت دیگر درس ایشان كار رسول گرامی اسلام(ص) بود كه:«وَ یُزَكِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَهَ» آنچه برای ما اعجاب انگیز و از الطاف بزرگ ایشان بود تهذیب عملی بود كه ایشان داشتند.»[18]
«بیش از 12 سال كه شركت در دروس عالیه ایشان داشته ام، در این مدت یك عمل مكروه از ایشان ندیدم. بلكه اگر شهبه مراء و جدالی، شهبه غیبت و دروغی... پیش می آمد حالت نگرانی به خوبی از ایشان نمایان می شد. یادم نمی رود روزی امام در درس تشریف آوردند و به قدری ناراحت بودند كه نفس ایشان به شماره افتاده بود. درس نگفتند و به جای درس نصیحت تندی نمودند و رفتند. و تب مالتی كه داشتند عود كرد و سه روز درس نیامدند. چرا؟ چون شنیده بودند یكی از شاگردان ایشان درباره یكی از مراجع غیبتی كرده بود.»[19]
«ایشان بعد از فوت آیه الله العظمی بروجردی (ره) برای فرار از مطرح شدن نام ایشان به عنوان مرجع تقلید خصوصاً در بین مردمی كه از شهرستانها می آمدند از منزل خارج نشدند و تنها پانزده روز بعد از وفات ایشان با اصرار شاگردان، بعد از اینكه فاتحه از طرف خیلی از بزرگان گرفته شد، آن هم در وقت طلاب مشهد، فاتحه برگزار كردند و به مسئول اعلان جلسه تذكّر اكید دادند كه از اعلام نام ایشان خـودداری نماید»[20] بقیه در ادامه مطلب
ادامه مطلب...
انسان موجودی دو بعدی است كه هم صلاحیت تعالی، تكامل و رسیدن به درجات ملائكه و صعود به «قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنى»[1] را دارد و هم قابلّیت تنزّل از مقام انسانیّت و رسیدن به درجهای را داراست كه از درجه چهار پایان نیز فروتر رفته و به فرموده قرآن «كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ»[2]می شود. نفس لوّامه و قوّه عاقله بشر در پرتو ارشادات انبیاء الهی پیوسته اورا به سمت تكامل و ترقّی سوق می دهند و در مقابل، نفس امّاره همراه با وساوس شیطان همواره او را به ورطه حیوانیّت می كشانند. در اینجاست كه ضرورت مجاهده دائمی با نفس، مراقبت و مهذب ساختن آن از هواهای نفسانی روشن می گردد، مجاهدهای كه پیامبراكرم(ص) از آن به «جهاداكبر» تعبیر فرمودند و در صورت غفلت از آن انسان به وادی هلاكت سقوط خواهد كرد. از امام صادق (ع) نقل شده است كه پیامبر اكرم (ص) لشگری را به جنگ فرستادند، بعد از اینكه بازگشتند فرمودند: مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر وبقی علیهم الجهاد الاكبر. فقیل: یا رسول الله، ما الجهاد الاكبر؟ قال: جهاد النفس[3].
تزكیه و تهذیب نفوس از اهداف اولیه بعثت انبیاء به شمار می رود. «هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَكِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَهَ »[4] «او خداوندی است كه در میان مردمی امّی پیامبری از خودشان فرستاد تا آیات خدا را بر آنها خوانده و آنها را تزكیه نماید و كتاب و حكمت به آنها بیاموزد» و وقتی به اهمیت بیشتر آن پی می بریم كه می بینیم خداوند در قرآن كریم بعد از یازده بار قسم ، تنها راه رستگاری را تزكیه نفس ذكر می كند. «وَ الشَّمْسِ وَ ضُحیها ... قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّیها»[5] «هر كه نفس خویش را تزكیه كرد رستگار شد.» و آنچه به این مجاهده ویژگی فوق العاده می دهد دائمی بودن آن است و اینكه انسان همیشه باید مترصد دامهای شیطان و نفس اماره باشد حضرت علی (ع) می فرمود: «حتی یك لحظه مسامحه و سهل انگاری در مورد نفوس خود نكنید كه این سهل انگاریها در مورد نفس، شما را به راههای تاریكی می كشاند»[6] از همین روست كه در مناجات امام سجاد (ع) مشاهده می كنیم كه چطور از شرّ نفس خویش به خداوند شكایت می كند: «الهی الیك اشكو نفساً بالسوء أمّاره والی الخطیئهِ مبادَرَهَّ...» «خدای من به توشكایت نفسی را می كنم كه امركننده به بدیهاست وبه خطا سبقت می گیرد و به معصیت و گناهان حریص است و در معرض سخط تو قرار می گیرد و مرا به وادی هلاكت می كشاند و مرا در نزد تو خوارترین هلاك شدگان قرار می دهد، تعلل او زیاد و آرزوی او بلند است...»[7]
در حالات علماء ربّانی و بزرگان دین نیز وقتی نظر می افكنیم ،دائماً مترصّد نفس خویش بوده و اهمیّت فوق العاده ای برای تهذیب نفس و خود سازی قائل بوده اند، به طوری كه پیوسته به مراقبت و محاسبه از نفس خویش می پرداخته اند و در اثر همین مجاهدتها ،پروردگار عالم نیز طبق وعدهای كه در قرآن كریم داده، «وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا»[8] افقهای جدیدی از معرفت و هدایت را به روی آنها گشوده است.[9]
جهت ورزش
امام علی(ع)در فرازی از دعای کمیل عرضه می دارد:
پروردگارا!پروردگارا!پروردگارا!
اعضا و جوارح مرا،در راه خدمت به خودت قوی و نیرومند گردان.
درخواست سلامتی وقوت
امام سجاد(ع)می فرماید:
خداوندا! سلامتی در جسم و توانایی بدنی به من ارزانی فرما.
از همه قوی تر
حضرت علی(ع)فرمودند:
در بین مردم آنکس از همه قوی تر است تسلطش بر (هوای نفس)خویش،بیشتر باشد.
قوی ترین مردم
حضرت علی(ع)فرمودند:
آن کسی از همه تواناتر است که برفرونشاندن خشم خود ،به واسطه بردباری اش،توانا باشد.
اسب خیر است
رسول الله(ص)می فرمایند:
خیر وخوبی تا روز قیامت به پیشانی اسب گره زده شده است.
ورزشکار خوشبخت است
پیامبر اکرم(ص) فرمودند:
خوشبخت کسی است که اسلام را پذیرفته و به قدر معاش خود درآمد دارد وقوای بدنش نیرومند است.
تیری از تیرهای اسلام
امام جعفرصادق(ع)می فرمایند:
تیراندازی(خود)تیری از تیرهای اسلام است(اگر مسلمانان،تیرانداز خوبی باشندوبادشمنان اسلام مبارزه کنند)
زمان و هوای مناسب
حضرت علی(ع)فرمودند:
در بامداد وعصر که هوا خنک است راهپیمایی کن ودر وسط روز (که هوا گرم است)مردم را برای استراحت وآسایش بازدار وآهسته بران.
مصداق آیه قرآن
پیامبرگرامی اسلام فرمود:
آگاه باشید یکی از مصداق های قوت همان تیراندازی است.
رابطه غیرت وقهرمانی
حضرت علی (ع)فرمود:
غیرت،ثمره وحاصل شجاعت و قهرمانی است.
